Televizyon haberciliğinde izleyicilerin dikkatini hem gözünde, hem kulağında yoğunlaştırmak ana kurallardan biridir. Radyo dinleyicisi, haberleri dinlerken bir başka işle uğraşabilir. Televizyon ekranı önündeki izleyicinin; hem kulağını, hem de gözünü etkilemek gerekir.

Haberler toplumun beklentilerine uygun, dengeli, sağlıklı ve tepki yaratmayacak (paniğe yol açmayacak) bir şekilde, ama bütün tazelik ve canlılığıyla verilmelidir. Örneğin bir uçak kazası, çok sayıda kişinin öldüğü bir tren kazası, deprem, çığ gibi olaylar mutlaka röportajlarla bezenerek kamuoyuna aktarılmalı, onun merakını giderici boyutlarda işlenmelidir. Öte yandan haber görüntüsünde reklâm unsuru olabilecek görüntüler yer almamalı, varsa mozaikle kapatılmalıdır. Kan ve vahşet içeren görüntüler; suç işlemiş, cinsel istismara uğramış çocukların görüntüsü kimliğini belli etmeyecek şekilde kapatılmalıdır. Haberde görüntü ve söz birbirini tamamlamalıdır. Olayın görüntüsü sağlanamamış ise, mutlaka başka bir görüntü unsuruyla desteklenmelidir. Televizyon haberciliğinde haberler mutlaka olayı izleyen muhabirlerce yazılmalıdır. Bunun ana nedeni, haberle görüntü arasında birlik sağlamak ve görüntüde ne olduğunu bilerek metin yazmaktır.

TV Haberinde Görüntü1

Haberde flaşın üzerine görüntü verilmez. Görüntü flaşla birlikte verildiğinde dikkati dağıtarak etkisini ve vuruculuğunu kaybeder. Görüntü görüldüğü anda, söz ise cümle bittiğinde anlam kazanarak etkili olur. Haberin en can alıcı bölümü ilgisiz bir görüntü üzerine oturtulmamalı ya da en etkileyici görüntünün üzeri önemsiz cümlelerle örtülmemelidir.
Sessiz çekilen görüntülerde, ses efekti gerektiren kelimeler metne yazılıp spikere okutturulmamalıdır. (Büyük gürültüyle yıkılıyor, alkışlandılar, düdük sesleriyle uyandılar gibi..) Filmin ilginçliğini korumak ve sonuna kadar dikkat ve ilgiyle izlenmesini sağlamak için en ilginç görüntüyü sonda vermek gerekir. Ancak çok önemli olaylarda, ölümle biten kazalarda, sonuç baştan verilebilir.

Haber görüntülerinde, bandın yayına erken ya da geç girmesi doğaldır. Bunu önlemek için metinlerde aralar olmalı ve oku komutlarına yer verilmelidir. Metin, filmin süresinden yani görüntüden 2–3 saniye eksik hazırlanmalıdır. Bu, erken ya da geç girme hatalarını önlemede etkili olacaktır. Metinde kelimelerin görüntüye göre erken okunmaya başlaması geç kalınmasından daha iyidir. Önce görüntü girerse, metinle uzlaşma olmaz, anlatılanla görüntü uyumu sağlanamadığından görüntü başka, söz ise başka anlatım içinde olur ve haberin anlaşılması zorlaşır. Bunun en ideali görüntü ile sözün aynı anda, uyum içinde verilmesidir.

Haber metinlerinde paragraflar, en az iki cümleden meydana gelmelidir. Paragraflar, mümkün olduğunca aynı uzunlukta olmalıdır. Sessiz görüntülerde uzun aralar bırakılmamalıdır.

Metinde, haber bandında görüntüsü olmayan bir kişiden söz etmek gerekirse o kişinin yalnız sıfatını (titrini, unvanını) vermek uygun olur. Adı verilmemelidir. İzleyici, adını duyduğu kişiyi doğal olarak ekranda görmek ister.

TV Haberinde Görüntü2
Haber metninin kısa olduğu durumlarda, paragraf sonlarına 3–4 saniyelik bölümler eklemek haberi kurtarır ve izlenebilirlik sağlanmış olur. Metin, daima görüntüye rehberlik etmeli ve önünde gitmelidir. Stüdyoda en son anda gelen ve izleme olanağı bulunmayan görüntüleri yayına verirken, her sahne için ikişer cümle ile yetinilerek, haberi verebilme olanağı yaratılmalıdır. Böylece görüntü, büyük hatalara düşülmeden kullanılmış olur. Televizyon haberciliğinde ana amaç, haberi görüntülü vermek olduğundan, bu yol mutlaka uygulanmalıdır. Televizyonda haber, görüntüyle seyredilip, metinle anlaşılmadıkça televizyon haberciliği yapılmamış olur. Çok önemli bazı olaylarda görüntüleri tekrarlamak gerekebilir. Örneğin eski ABD başkanlarından Ronald Reagan’ın vuruluşuyla ilgili olayın görüntülenmesi sırasında tabancayı ateşleyenin görülmesi için filmin tekrarlanması ya da yavaş çekimle yeniden gösterilmesi, futbol maçlarında gollerin veya hataların gösterilmesi gibi.

Televizyon haberciliğinde arşiv çok önemlidir. Arşivde, gerek yerli gerekse yabancı ünlülerin, olayların dia ve fotoğrafları, günlük, haftalık, aylık yazılı basın organlarının koleksiyonları, ayrıca televizyonda yayınlanan bültenlerin film ve görüntüleri mutlaka saklanmalıdır. Örneğin, terörist bir saldırı haberini son dakika haberi olarak vermek gerektiğini düşünelim; olay yerine haberciler ulaşana kadar, eski terör olaylarında çekilmiş arşiv görüntüleri eşliğinde telefon bağlantılarıyla haberi verebilir ve yeni görüntüler ulaşana kadar yayın gerçekleştirilmiş olur. Bu arada verilen görüntünün bir arşiv filmi olduğu mutlaka görüntünün üzerine yazılmalıdır. Arşiv filmi bulunmayan durumlarda, örneğin Uzakdoğu’da meydana gelen çok büyük bir depremle ilgili bir haberi verirken o ülkenin dünya haritası üzerindeki yeri gösterilebilir.

TV Haberinde Görüntü3

Yayına girecek haber için önce metne göre seçilen görüntüler montaj masasında süre ve sıralar hesaplanarak, sesli ya da sessiz olarak montajlanır ve ana yayın bandına aktarılır. Ayrıca kullanılacak dia, fotoğraf, harita ve grafik gibi öteki görüntü unsurları da yine süre ve sıraları belirlenerek haber metni üzerinde, girecekleri bölümlerin yanına özel olarak işaretlenir. Yönetmen, bu işaretlere göre daha önce sıraya sokulmuş görüntü unsurlarını ekrana yansıtır.

Haberin görüntü kurgusu yapılırken, 2 kelime bir saniye olarak hesaplanır ya da haberi okuyacak spikerin okuma temposu düşünülerek ona okutulup hesaplanır.

Kaynakça:
-AZİZ Aysel, Elektronik Yayıncılıkta Temel Bilgiler, Ankara, 1996.
-BASIN SÖZLÜĞÜ, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi, 1988.
-BÜLBÜL Rıdvan, Haberin Anatomisi ve Temel Yaklaşımlar, Ankara,2001.
-CANKURTARAN Dilek, Radyo Televizyon Haberciliği, Ankara,2001.
-DİLEKLEN Taner, Televizyon Haberciliği, İstanbul,2005.
-MUTLU Erol, İletişim Sözlüğü, Ankara, 1993.
-GİRGİN Atilla, Haber Yazmak, İstanbul,2002.
-GÖKÇE Orhan, İletişim Bilimine Giriş, Ankara,1993.
-GÖKÇE Gürol Televizyon Program Yapımcılığı ve Yönetmenliği, İstanbul ,1997.
-ŞEKER Mustafa, Televizyon Haberciliği, Konya 1999.
-YÜKSEL Erkan, Halil İbrahim Gürcan, Konya, 2005.
-MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GAZETECİLİK TELEVİZYON HABER YAZIMI ANKARA 2008

“Haber Kameramanlığı” kitabından özetlenerek alınmıştır. Kitapla ilgili bilgi almak için tıklayın >>>