Türkiye’de ilk kez 1927 yılında gösterime giren Potemkin Zırhlısı ya da orijinal adıyla Bronyenosyets Potyomkin (Броненосец «Потёмкин») filminin yönetmeni Sergey Eisenstein oyuncuları ise; Aleksandr Antonov, Vladimir Barsky, Grigori Aleksandrov, Ivan Bobrov’dur. Filmin orijinal müzikleri ise Edmund Meisel tarafından bestelenmiştir.

1925 yılı Sovyetler Birliği yapımı olan Potemkin Zırhlısı, siyah beyaz ve sessiz olarak çekilmiştir. Sinema tarihinin başyapıtları arasında yer almaktadır.

Sergey Eisenstein’ın 2. Kez yönetmenlik koltuğuna oturduğu Potemkin Zırhlısı gerçek bir olaydan yola çıkılarak çekilmiştir.

1905 yılında Rus savaş gemisi Potemkin’de ağır çalışma koşullarına karşı çarlık rejimine bağlı subayların başlattıkları isyan sonucu gemiyi ele geçirmeleri ve sonrasında yaşanan olaylar epik bir dille anlatılmaktadır. Potemkin gemisi Romanya hükümetine teslim olarak ayaklanma yenilgiyle sonuçlansa da, filmin amacı sosyalist propagandadır ve Sovyet hükümeti tarafından devrim propagandası yapabilmek için özellikle ısmarlanmıştır. Yönetmenin sinema dilini geliştiren teknikler uygulaması sonucu, sinema tarihinde çığır açan filmlerden en önemlisi olarak kabul edilmektedir. Propaganda özelliği nedeniyle de diğer ülke sinemalarında çok fazla gösterime girmemiştir.

Potemkin Zırhlısı’nı, bu kadar önemli kılan etkenlerin başında kullandığı kurgu teknikleri yatmaktadır. Tiyatro alışkanlıkları kullanan o dönem sinemasının, Eisenstein’ın geliştirdiği kurgu teknikleri sayesinde etkileyici bir görünüme kavuşmuştur.  Kısa görüntüler ve çarpıcı içeriklerle izleyici üzerinde etki bırakmayı amaçlar. Potemkin Zırhlısı’nda kullanılan yakın plan görüntüler, izleyiciyi odakta tutmayı başarmıştır.

Film İnsanlar ve kurtçuklar, Limandaki dram, Ölü bir adam adalet arıyor, Odessa merdivenleri, Filo ile randevu olmak üzere 5 ana bölümden oluşmaktadır.

Potemkin Zırhlısı ve Odessa Merdivenleri

Bu sahne daha sonra da birçok filme ilham kaynağı olmuş ve usta bir kurgu yöntemi kullanılmıştır. Sahnede çarlık rejimi askerleri beyaz yazlık tunikleriyle merdivenlerden inerek halkın üzerine ateş açarlar. Yakın plan çekimlerle halkın üzerinde oluşan korku ve kaçış etkili bir biçimde anlatılmıştır. Kullandığı kurgu tekniği sayesinde 1 dakikalık sahneyi 5 dakika olarak göstermiştir.

Potemkin Zırhlısı hakkında kısa notlar

-1925 yılında Moskova’da gösterime girdiğinde 1922 yapımı ABD filmi Robin Hood da sinemalarda gösterilmekteydi. Yaşanan gişe rekabetini ise çok küçük bir farkla Robin Hood kazanmıştır.

-Charles Chaplin, en beğendiği filmin Potemkin Zırhlısı olduğunu belirtmiştir.

-1926 yılından 1954 yılına kadar film İngiltere’de yasaklılar listesinde yer aldı.