Yapım ekibi içinde görsel dilin ve hikayenin oluşturulmasında etkin ve etkili rol üstlenen, son derece pahalı ve hassas cihazları kullanma becerisine sahip kişilerden kuruludur. Kamera departmanının ekip sorumlusu “Görüntü Yönetmeni – Director of Photography “ dir. Son derece yaratıcı bakış açısı ile birlikte teknik anlamda da donanımlı ve deneyimlidir.

Görüntü Yönetmeni (Directors of Photography) : Görüntü yönetmeni, yönetmenin tercihleri doğrultusunda senaryoyu görüntü diline dönüştürerek anlatılması ve yorumu için film ve videoda kayıt altına alınmasını sağlayan yaratıcı rollerden birini üstlenmiş kişidir. Yönetmenin film için hedeflediği vizyonunu gerçekleştirmek üzere Yapım Tasarımcısı (veya Sanat Yönetmeni) ile işbirliği içinde görev yaparak filme ait ve özel olan görsel imzasını oluşturur. Kamera, kamera açıları ve hareketleri, objektif kullanımı, ışık ve renk konusundaki teknik ve estetik birikimi ürüne katma aşamasında ekipmanların alanlarında uzman ekip tarafından tanımlanan teknik standartlara uygun kullanım sürecini yönetir. Film ekibindeki tüm teknik departmanın başındadır.

Kameraman (Camera Operator) : Kameraman, çekim süresince çerçeveleme temel ilkeleri ve teknik standartları dikkate alarak kamerayı fiziksel olarak kullanan, vizörden bakarak çekimi izleyen, çekimin doğru olarak yapıldığını garanti eden, kamerayı yerine alan, temel kamera hareketlerini yapan uzman kişidir.

Kameraman kameranın konumlandırılması yanı sıra teknik denetimi, kameraya kaydedilecek sesin ayarları ve ışık ve aydınlatma koşullarının düzenlemesini yaparak veya dikkate alarak çekimini yapmaktan sorumludur.

Televizyon kanalı ve televizyon programı yapımında görev alan kameramanlar arasından en tecrübeli olanı çoklu kamera uygulamaları için “şef kameraman” olarak tanımlanır ve ekibi yönetir. Stüdyo yapımlarında yönetmen ve teknik yönetmenden komut alarak görev yaparlar. Televizyon için üretilen çok kameralı stüdyo programı uygulamalarında görev alan kameraman ile çok kameralı futbol maçı veya benzeri içeriklerin çekiminde görev alan kameraman arasında uzmanlık alanı ayrımı söz konusudur. Bir diğer uzmanlık ayrımı tek kameralı yapımın türüne bağlı olarak da görev alan kameramanlar arasında uzmanlaşma söz konusudur.

Haber kameramanı ile belgesel kameramanı uzmanlık alanları oldukça farklıdır. Kullandıkları kamera ekipmanı ve cihaza bağlı olarak kameramanlık mesleğini icra eden kişiler için farklı ünvanlar da kullanılmaktadır: Aktüel kameraman, su altı kameramanı, pilot kameraman, Steadycam operatörü, jimy operatörü gibi.

Kamera kullanımına yönelik temel yeterlilik adımları aynı olmakla birlikte film/dizi film ve televizyon programı ayrımı yanı sıra yapım türlerine bağlı uzmanlaşmalar da söz konusudur. Film çalışmasında görüntü yönetmeni tarafından tanımlandığı şekliyle kameranın konumlandırılmış olmasından ve kullanılmasından sorumludur. Kamera asistanları ve departmanın diğer çalışanları kameramanın sorumluluğunda görev yapar.

1.Kamera ass/ Focus Puller (1st Assistant Camera): Görüntü yönetmeninin talepleri doğrultusunda ekipmanı ve ekibi organize eden, kameranın tüm teknik donanımlarını bilen, talep edilen malzemenin eksiksiz sette olmasını sağlayan ve çekim sırasında da görüntünün netliğini yapan kişidir.

2.Kamera ass. / Loader –Clapper (2nd Assistant Cameras): Negatif Film çekiminde negatifin magazine yerleştirilmesi, video çekimlerde kaset veya hard diskin ve sesin kurguda senkronu için klaketi kullanan kişidir. Her çekim öncesi klaketin üzerindeki bilgilerin yazılması, film kutularının, kasetin üzerinde olması gereken yazılı bilgilerden de sorumludur. Bunlar yanısıra 1. Kamera asistanına set kurulumu ve toplanması sürecinde yardım eder.

Sayısal Görüntüleme Teknisyeni (SGT) (Digital Imaging Technician-DIT): SGT; sayısal kamera konusunda görüntü yönetmeni ve post prodüksiyon koordinatörü ile birlikte çalışarak sayısal iş akışına ve görüntüleme sistemine karar verir, kullanılan kamerayı ihtiyaca uygun şekilde ayarlamayı sağlayarak görüntüyü gereken en üst kalitede ve en üst güvenlikte arşivler. Post prodüksiyon ile işin takibini yapar. SGT, aynı zamanda Aktarmacı ve Video Asistanı’nın tüm teknik bilgi donanıma sahip olmalıdır.

 Aktarmacı (Data Wrangler): Aktarmacı; sette üretilen görüntüyü kamera kayıt medyalarından (SSD, SxS Kartlar, kasetler, manyetik diskler, vs..), prodüksiyon ve post prodüksiyon firmasına teslim edilmek üzere nihai kayıt medyalarına kopyalama işini ve sorumluluğunu üstlenir. Talep edilmesi ve teknik olarak imkanların elverişli olması halinde, günlük kayıtları (“dailies” yada “offline”) çıkarma görevi de aktarmacıya aittir. Kullanılan kameranın gereksinimine en uygun şekilde aktarma sistemini ayarlar ve görüntüyü gereken en üst güvenlik ile kopyalar ve arşivler. Gerekli hallerde SGT’den görev ve yönlendirmeler alabilir. Sette aktarmacı bulunmuyorsa, bu görev sorumluluğu da SGT’ye aittir.

Video Asistanı (Video Assist Operator): Video Asistanı, çekim anında kamera görüntüsünü set ekibine izletmek, düşük kalitede kaydetmek, arşivlemek ve yeniden oynatmak ile görevlidir. Kamera üzerine kaydedilen yüksek kalitedeki görüntüye paralel olarak, aynı görüntülerin hızlı ulaşılabilir ve genellikle daha kalitesiz kopyalarını kamera ile paralel olarak kendi donanımına kaydeder. Post prodüksiyon sırasında yapılması planlanan efektlerin ön izlemesini, çekim sırasında kullandığı donanımın sınırları dahilinde ekibe gösterir. Kamera ve monitörler arasında kablolu yada kablosuz bağ kurulmasından sorumludur.

Set Operasyon Elemanı (Grips ): Setin çekime hazırlanması sürecinde ekipmanların kullanımına hizmet eden özel düzeneklerin kurulumundan sorumlu kişidir. Film setinde grip ekibi olarak da adlandırılan birden fazla sayıda kişi görev alır. Kameranın kullanımı sürecinde özel hareketler yapabilmesi tasarlanmış, ray sistemleri, crane, dolly veya özel amaçlı çekim arabalarının, özel amaçlı kamera taşıyıcılarının araba, helikopter veya özel yüzeylere güvenlik koşullarına uygun olarak kurulumunu gerçekleştirirler. Işık ekibinin ışıklarını asmak için ihtiyaç duyduğu düzeneklerin hazırlanması sürecinde de katkı sunarlar.

Kaynak: RATEM Mesleki Yeterlilik Sertifika Merkezi , Televizyon Yayıncılığı ve Yapımcılığı Meslek Haritalama Raporu, Hazırlayanlar: Prof Dr. Peyami ÇELİKCAN ve Yrd. Doç. Dr. Nalan BÜKER, Ağustos 2013, İstanbul