Haber Ismarlamak

Editör veya yapımcı ile muhabir haberin ne şekilde ele alınacağı konusunda anlaşmalıdır. Haberin temel yanları üzerinde anlaşma sağlanmadan haber ısmarlanamaz. Bunun yolu ise iyi iletişim ve diyalogdan geçer.

Haberde anlaşmak

Olay yerindeki bir gazeteciden haber ısmarlama süreci ne şekilde işler?

Yapılması gereken ilk iş haberin ne olduğunu tespit etmektir. Yeni bir açı söz konusu mudur?

İkincisi, editör ve muhabir haber konusu üzerinde anlaşıyor mu sorusudur. Haberin temel yanları üzerinde anlaşma sağlanmadan haber ısmarlanamaz.

Merkezdeki editörün veya yapımcının programı oluşturan bütün konular üzerinde genel bilgisi olduğunu unutmamak gerekir.

Bu nedenle onlar, kendi haberlerinin ayrıntılarından başka bir şey düşünmeyen sahadaki muhabirden farklı bir perspektife sahiptir.

Haberi ele alış

Bazı durumlarda merkezden binlerce km uzakta olabilecek muhabir ile haberin nasıl ele alınması gerektiği konusunda anlaşmaya varın.

Editör veya yapımcı bu haberin programda nereye oturacağı ve ne şekilde verileceği konusunda bilgi sahibidir.

Muhabirle soru-cevaplı bir mülakat, grafikli bir haber ya da ortam sesleri bakımından zengin bir paket hazırlamak istiyor olabilirler.

Haber ne şekilde ele alınacaksa muhabirin konuya neden o şekilde yaklaşıldığına dair net olması gerekir. Haberin ele alınış biçimi konusunda muhabirin de önerileri olabilir.

Ismarlanan haberin başarısında, iletişim ve konu üzerinde anlaşmaya varmak çok önemlidir.

Haberin uzunluğu

Haber ne uzunlukta olmalı? Programda ona özel bir yer ayrıldığı için belirlenen uzunlukta olması önemlidir. Örneğin habere iki dakikalık bir süre ayrılmışsa muhabirin daha uzun bir haber yapması yersizidir.

Haberin ne zaman yayınlanacağını göz önünde bulundurmak gerekir. Gelecek hafta mı? Hafta sonu mu? Programın başında mı, ortasında mı?

Program ciddi haberler mi içeriyor yoksa yaşam haberleri türünden hafif haberler mi? Bu haber tek başına mı yayınlanacak yoksa başka bir haberin içinde mi kullanılacak?

Muhabirin bütün bu konularda net olması gerekir ki konuyu ne şekilde ele alacağını bilsin. Muhabir ile editör arasında bu konuların netleştirilmesi önem taşır.

Muhabirler: Net olun

Editör ve yapımcı ne istediğini biliyorsa muhabirin de haber konusunda net olması gerekir.

Haberin tüm ayrıntılarını öğrenmek muhabirin görevidir. Bu bilgileri belli bir bağlama oturtup belli bir gelişmenin önemini açıklayabilmelidir.

Editör ya da yapımcının konu hakkında kapsamlı bilgi sahibi olmasını beklemeyin. Konunun bir açısının ne derece önemli olduğunu onlara sizin anlatmanız gerekebilir.

Haber ısmarlama süreci bir ortaklık işidir. Muhabirlerinin önerisine açık olmayan editör ve yapımcılar önemli haberleri kaçırma eğilimi gösterir.

Muhabirin haber konusundaki görüşü

Bir haberin ele alınışı konusunda editör ya da yapımcı belli bir fikir sahibi olabilir ama yaratıcılık sürecinin işleyişinde muhabirin de önemli rolü vardır.

Muhabir, olay yerinde bulunan kişi olarak habere can katacak unsurlar konusunda fikir sahibidir.

Engeller

Haberi ne şekilde ele alacağınız, ne uzunlukta yapacağınız, herhangi bir güvenlik sorunu olup olmadığı konusunda net ve mantıklı olun.

Teknolojik sorunlar muhabirlerin haber teslimi girişimlerini baltalayıp prodüksiyon ekibini bekleterek can sıkıcı durumlara yol açabilir.

Buna meydan vermemek için:

  • Yapımcı ve editörler – sabırlı olun
  • Muhabirler – B planınız olsun.

B planı

En iyi planların bile çökme tehlikesi vardır. Böylesi durumlara karşı B planınızın bulunması önemlidir.

Örneğin muhabir olay yerine varamazsa mobil cihazla soru-cevaplı bir mülakat olanaklı mıdır? Hiçbir şey olmamasındansa planlanandan daha dar kapsamlı da olsa bir yayının yapılması daha iyidir.

Bir afet esnasında örneğin, sel olduğu ve köprülerin yıkıldığı bilgisi iletilebilir en azından. Daha sonra gün içinde haber daha kapsamlı ele alınıp örneğin kurtarma çalışmalarından görüntüler sunulup afetten etkilenen ailelerle mülakatlar yapılabilir.

BBC büroları

BBC’nin dünya çapında büroları var. Bu bölge bürolarında Londra’daki editörler adına muhabirlere haber ısmarlayan prodüksiyon amirleri bulunur.

Bölge büroları, muhabirlerin Londra’daki editörlerin talebini, editörlerin de muhabirin karşılaşabileceği sınırlamaları anlamasını sağlar.

‘Aracı’ kişinin varlığı iletişim sorununu daha da önemli kılmaktadır.

Prodüksiyon amirleri

Prodüksiyon amirlerinin de en az merkezdeki prodüksiyon ekibi kadar organize olması gerekir.

Yani dünyanın hangi kentinde olursanız olun mesainiz bittiğinde işlerinizi düzgün devir teslim etmeniz önem taşır.

Ismarlanan haberin başarısı prodüksiyon amirinin editör, muhabir ve diğer görevlilerle net iletişim kurmasına bağlıdır.

İletişim zincirinde zayıf halka durumunda olmamak için notlarınızı iyi tutun ve her zaman bir B planınız olsun.

Esnek olun

Haber kaynağından fiziksel olarak uzakta olduğunuzu, muhabirin orada bulunduğunu ve önerilerin sizden bilgilerin ise muhabirden gelmesi gerektiğini unutmayın.

Nihayetinde programdan siz sorumlusunuz ve belli kararları siz alacaksınız; fakat muhabirin söylediklerini de hesaba katmalısınız.

Bazı durumlarda yaratıcılık sürecinde çatışma ve gerginlik yaşanabilir; ama muhabir de editör de ortak bir amaç için çalışır: izleyicilerine mümkün olan en iyi programları sunmak.

Bunu başarmanın yolu ise diyalogdan geçer.

KAYNAK: BBC AKADEMİSİ GAZETECİLİK OKULU